Ahmet Kurtoğlu Evi
Rölöve – Restitüsyon – Restorasyon Projesi
Yapının Genel Mimari Özellikleri
Ahmet Kurtoğlu Evi, geleneksel Anadolu sivil mimarlığına özgü olarak taş temel üzerine oturan taş duvarlı alt kat ve üst katta hımış sistemli, sıvalı kütlelerden oluşmaktadır. Yapı, topografyaya uyumlu biçimde kademelenmiş taş basamaklarla ulaşılan bir avlu düzenine sahiptir. Cephelerde çıkmalar, ahşap hatıllar ve düşey pencere oranları belirgin mimari öğeler olarak öne çıkmaktadır.
Rölöve Çalışmaları
Rölöve aşamasında yapının mevcut durumu; yerinde ölçümler, fotoğrafik belgeleme ve malzeme analizleri ile kayıt altına alınmıştır. Alt kotta yer alan yığma taş duvarlar, kireç esaslı harç izleri ve özgün taş dokusu ile tespit edilmiştir. Üst kat cephelerinde yer alan sıvalı yüzeylerde çatlaklar, sıva kayıpları ve ahşap taşıyıcı elemanlarda deformasyonlar gözlemlenmiştir. Ahşap doğramalar ve kapı elemanları büyük ölçüde özgünlüğünü korumakla birlikte, yer yer sonradan yapılan niteliksiz müdahaleler belirlenmiştir.
Restitüsyon Çalışmaları
Restitüsyon aşamasında mevcut izler, yapı üzerindeki izler, ahşap hatıl süreklilikleri ve eski fotoğraf referansları doğrultusunda yapının özgün plan şeması ve cephe kurgusu ortaya konmuştur. Günümüze ulaşamayan bazı pencere oranları, saçak detayları ve cephe çıkmaları restitüsyon paftalarında özgün dönemine uygun biçimde yeniden kurgulanmıştır. Avlu ilişkisi ve taş basamaklı giriş düzeni restitüsyon kararlarında korunmuştur.
Restorasyon Yaklaşımı
Restorasyon sürecinde taş temel ve taş duvarların özgün malzeme dokusu korunarak sağlamlaştırılması esas alınmıştır. Bozulmuş taş derzleri kireç esaslı harçlarla yenilenmiş; üst kat hımış duvarlarda geleneksel yapım teknikleri esas alınarak onarımlar yapılmıştır. Cephe sıvaları özgün dokuya uygun olarak yenilenmiş, ahşap elemanlar aslına uygun biçimde restore edilmiştir. Çatı örtüsünde alaturka kiremit kullanılarak geleneksel siluet korunmuştur.
Genel Değerlendirme
Ahmet Kurtoğlu Evi; yapım tekniği, malzeme kullanımı ve kütle kurgusu ile geleneksel konut dokusunun korunmaya değer nitelikli bir örneğini oluşturmaktadır. Hazırlanan projeler, yapının özgün değerlerinin belgelenmesini, bozulmaların giderilmesini ve gelecek nesillere güvenle aktarılmasını hedeflemektedir.
Şevki Köşger Evi
Rölöve – Restitüsyon – Restorasyon Projesi
Mimari Karakter ve Kütle Düzeni
Şevki Köşger Evi; sokak dokusu ile kurduğu güçlü ilişki, taş zemin kat ve ahşap karkas üst kat kurgusu ile tipik bir geleneksel konut örneğidir. Yapı kütlesi, topoğrafik eğime oturan sağlam taş duvarlar ve sokağa yönelen çıkmaları ile dikkat çekmektedir. İç mekânda geleneksel sofa çevresinde biçimlenen oda düzeni, yapının özgün mekânsal kurgusunu yansıtmaktadır.
Rölöve Çalışmaları
Rölöve aşamasında yapının mevcut durumu ayrıntılı olarak belgelenmiştir. Zemin kattaki taş duvarlarda nem kaynaklı bozulmalar, üst katlarda ise sıva dökülmeleri ve ahşap taşıyıcılarda kısmi deformasyonlar tespit edilmiştir. Kapı ve pencere doğramalarının bir kısmının özgün olduğu, bir kısmının ise sonradan yenilendiği belirlenmiştir. Yapının plan organizasyonu, servis mekânları ve yaşam alanları arasındaki ilişki net biçimde ortaya konmuştur.
Restitüsyon Çalışmaları
Restitüsyon aşamasında yapı üzerinde yapılan iz okumaları ve cephe analizleri doğrultusunda özgün pencere boyutları, cephe oranları ve saçak detayları belirlenmiştir. Günümüzde kaybolmuş olan bazı ahşap cephe elemanları ve çıkma düzenleri restitüsyon paftalarında özgün hâline uygun olarak önerilmiştir. Yapının dönemsel mimari karakteri korunarak restitüsyon kararları geliştirilmiştir.
Restorasyon Yaklaşımı
Restorasyon uygulamalarında minimum müdahale ilkesi benimsenmiştir. Taş duvarlar özgün dokusu korunarak sağlamlaştırılmış; üst kat hımış sistemde bozulmuş ahşap elemanlar geleneksel tekniklerle yenilenmiştir. Cephe sıvaları, renk ve doku açısından özgün örnekler referans alınarak uygulanmıştır. Ahşap doğramalar restore edilmiş; çatı sistemi ve örtüsü geleneksel malzeme kullanımıyla tamamlanmıştır.
Genel Değerlendirme
Her iki yapı da geleneksel taş temel ve taş duvar sistemi üzerine gelişen hımış üst yapı kurgusu ile bölgenin sivil mimarlık belleğini yansıtmaktadır. Hazırlanan rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri; yapıların özgün mimari kimliğini korumayı, tarihsel sürekliliğini sağlamayı ve gelecek kuşaklara aktarılmasını amaçlamaktadır.